18 Ağustos 2012

Beyaz Cücelerde Yaşam Olabilir

Beyaz cüceler yaşamı barındırabilir. (NASACXC/SAOSTSCI/Science Photo Library)

Beyaz cüceler ölü bir yıldız olabilir ancak onların soluk ışığı bildiğimiz anlamdaki yaşam için yeterli olabilir. Bu da yaşanabilir gezegenlerin sayısının düşündüğümüzden daha çok olması demek.

Birçok gezegen avı projeleri Dünya’nın bir ikizini bulmak adına güneş benzeri yıldızların çevresindeki karasal gezegenleri bulmaya odaklanmıştır.

Tam tersine beyaz cücelerde de bu olasılık vardır. Güneş benzeri bir yıldız yakıtını tükettiğinde geriye sadece yanan çekirdeği kalır. Önce kırmızı deve dönen yıldız soğuk dış gaz katmanını uzaya atar.

Önceki çalışmalar yıldız cesedine karşılık yaşam alanındaki bir gezegenin belirli bölgelerinde  sıvı suyun 8 milyar yıl daha kalabileceğini göstermiştir. Güneş sistemimiz daha 4,5 milyar yıl yaşında olduğuna göre önümüzde daha çok uzun yıllar var demektir.

Yeni bir çalışmayla bir beyaz cücenin yaşam alanı içindeki Dünya benzeri gezegendeki fotosentezin sürdürülmesi için, gezegenin yeterli ışık alabileceği gösterildi. Daha da önemlisi yaşam için tehlikeli olan çok zararlı morötesi ışıma da burada söz konusu olmaz.

İngiltere’deki Open Üniversitesi’nden Luca Fossati ve arkadaşları bu varsayımı gezegenin bir atmosferi olması üzerine kurdular.

Bir beyaz cüce şartları uygulanarak gezegen yüzeyine ulaşacak yıldız ışığı miktarı hesaplandı. Daha sonra ışığın DNA üzerine etkisi ve morötesi ışımanın DNA’da oluşturacağı olası hasar hesaplandı.

Araştırmacılar gezegene ulaşan morötesi ışımanın gezegenimizden 1,65 kat daha fazla olduğunu gördüler (arxiv.org/abs/1207.6210 ). “Bu doz miktarı astrobiyolojik açıdan son derece uygundur. Fotosentez optik dalga boyunda dünyadakiyle neredeyse aynı düzeyde oluşmaktadır” diyor Fossati.

Fossati’ye göre, gökadamızda kırmızı cüce gibi soğuk yıldızlardan çok fazla olduğundan, onların bazılarında yaşam için alternatif alanlar bulunur. Ancak bu gezegenlerde, Dünya’yı da zaman zaman etkileyen yoğun ışımalar da olmak üzere yoğun yıldız hareketlerinden de etkilenebilirler. Beyaz cüceler çok daha uzun ve istikrarlı yaşamı destekleyebilirler.

İngiltere’deki Leicester Üniversitesi’nden Jay Farihi: “Beyaz cücelerdeki yaşam alanlarının araştırılması daha önce bu yıldızlar hakkında edinilen önyargıların da sonu demektir” diyor.

Burada asıl soru Dünya büyüklüğündeki bir gezegenin bir beyaz cücenin çevresindeki hangi yörüngeye yerleşmesi gerektiğidir. Güneş, 5 milyar yıl içinde Dünya’nın ötesine kadar büyüyüp bir kırmızı deve dönüşüp sonunda da beyaz cüce olacaktır.

Bir beyaz cüce çevresindeki gezegen kalıntıları ve bozulmamış gezegenler şimdiye kadar tespit edilemedi. “Bu biraz zor. Henüz bilmiyoruz ama böylesi bir gezegende yaşam olacağını sanıyoruz” diyor Fossati.

New Scientist


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*