5 Şubat 2014

Bir Yanan Bir Donan Gezegen

Mevsimlerin ani değişimi nedeniyle sürekli şort ya da kalın palto giymek zorunda kaldığınızı düşünün. Böylesi bir yaşam ne denli zor olurdu. Kepler teleskopu böyle bir gezegen keşfetti: sürekli yalpalayan, dengesiz bir topaç gibi dönen bir gezegen.

Kepler Uzay Teleskopu

Kepler Uzay Teleskopu

Kepler-413b gezegeni kendi ekseni çevresinde çılgınca salınıyor başka bir deyişle presesyon hareketi oldukça hızlı. Bu nedenle gezegenin dönme ekseninin yörünge düzleminin normali ile yaptığı açı 11 yılda 30 derece kadar değişiyor. Dünya’da bu değer 26.000 yılda 23,5 derecedir. Araştırmacılar bu uzak gezegendeki hızlı değişimler karşısında şaşkına dönmüşler bile.

2300 ışık yılı uzaklıktaki Kepler-413b Kuğu takımyıldızında bulunuyor. Bağlı olduğu sistemdeki biri turuncu diğeri kırmızı cüce olan iki yıldız çevresinde 66 günlük dönemle dolanıyor. Yıldızların düzlemine göre 2,5 derecelik bir açı yapan yörüngeye sahip. Dünya’dan görülebildiği kadarıyla gezegen, yörüngesi üzerindeki hareketini sürekli bir aşağı bir yukarı yaparak tamamlıyor. Yani bol bol sallanıyor.

2300 ışık yılı uzaklıktaki Kepler-413b Kuğu takımyıldızında bulunuyor. Bağlı olduğu sistemdeki biri turuncu diğeri kırmızı cüce olan iki yıldız çevresinde 66 günlük dönemle dolanıyor. Yıldızların düzlemine göre 2,5 derecelik bir açı yapan yörüngeye sahip (NASA/ESA/STScI).

Kepler gezegenleri yıldızlarının önünden geçiş yaparken keşfedebiliyor. Kepler-413b’nin alışılmadık geçişleri gökbilimcilere bu gezegenin sıradışı bir dönmeye ve dolanıma sahip olduğunu gösterdi.

Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsü (Space Telescope Science Institute) ve Baltimore John Hopkins Üniversitesi’nden Veselin Kostov: “1500 günlük Kepler verilerine bakıldığından gezegenin ilk 180 gün içinde üç geçiş yaptığı görüldü. Yani her geçiş 66 günlük dönemde gerçekleşiyor. İlerleyen 800 günlük dönem içerisinde ise herhangi bir geçiş izine rastlanmadı” diyor. Kostov’a göre Dünya’dan görülebilecek bir sonraki geçişin 2020 yılına gerçekleşmesi gerekiyor. Bunun nedeninin gezegenin yörüngesinin sürekli yukarı-aşağı olacak şekilde değişmesi olduğunu belirtiyor.

Kepler16

Gökbilimciler bu sıradışı yörüngenin sırrını çözmeye çalışıyor. Buna neden başka ve henüz bilinmeyen bir gezegen olabilir. Ya da sistemdeki bir üçüncü yıldız.

Araştırma ekibinden Peter McCullough: “Muhtemelen şu an sistemi görebileceğimiz en uygunsuz konumdayız, o yüzden diğer gezegenleri göremiyoruz. Bundan görmediğimiz cisim ya da cisimler mi sorumlu acaba?” diyor.

Sürekli mevsim değişimlerinin yaşansa da aslında Kepler-413b yaşam için çok sıcak. Yıldızlarına çok yakın dolanan gezegenin sıcaklığı sıvı su için çok yüksek. 65 dünya kütlesinde olduğu belirlenen gezegen bir gaz devi yani bir süper Neptün olup kayasal bir yüzeye sahip değildir.

JPL


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*