30 Nisan 2010

Cassini-Amatör Gökbilimci İşbirliğiyle Satürn Fırtınası

Amatör Gökbilimci Christopher Go’nun 13 Mart’ta çektiği fırtına görüntüsü. Kırmızı ile gösterilen daire Cassini’nin kızılötesi tayfölçeriyle elde ettiği sonucu gösteriyor. (C.Go and NASA/JPL-Caltech/GSFC)

Amatör gökbilimcilerin de yardımıyla Cassini kızılötesi tayfölçeriyle Satürn atmosferindeki dev fırtınayı görüntüledi. Aracın sıcaklığa bağlı olarak fırtınanın sebep olduğu gaz dağılımı şimdiye kadar alınan en ayrıntılı verilerle belirlendi.

Verilere göre fırtınanın şiddeti, bu yıl Washington’da görülen ve büyük bir alanı kapsayan en büyük fırtınadan 5 kat daha güçlü.

NASA’nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi, bileşik kızılötesi tayfölçer ekibinden Gordon Bjoraker, “Keşfin amatör gökbilimcilerle gerçekleşmesinden mutlu olduk” diyor.

Cassini üzerindeki radyo ve plazma dalga aletleri ile görüntüleme kameraları yardımıyla Satürn’deki gök gürültüsünü, yıldırımları sürekli izlemektedir. (Daha geçtiğimiz günlerde bununla ilgili bir haberi paylaşmıştım.)

Radyo ve plazma dalga aletleri düzenli olarak elektrostatik boşalmayı sağlayan fırtına bulutlarını görmeye çalışan amatör gökbilimcilerin de  yararlanması için düzenli veri yollamaktadır. Anthony Wesley, Trevor Barry ve Christopher Go gibi amatör gökbilimciler Şubat ayında gerçekleşen uyarı sonrasında yaptıkları gözlemlerle düzinelerce görüntü alabildiler.

Cassini bilim insanlarına fırtınanın görüntüsünü e-posta ile yollayan Wesley, geçtiğimiz yıl Mart ayında da Jüpiter’de bir çarpışma (hala bir sır ama büyük bir olasılıkla Jüpiter’e çarpan bir kuyrukluyıldız) olduğunu keşfeden bir Avustralyalı amatör gökbilimcidir.

“Bu görüntülerin Cassini ekibi tarafından görülmesini ve doğrudan Cassini ve Hubble Teleskopları ile fırtınanın görüntülenmesini istedim” diyor Wesley.

Avustralyalı Amatör Gökbilimci Anthony Wesley’in 22 Mart’ta elde ettiği Satürn fırtınası görüntüsü. (Anthony Wesley)

Cassini bilim insanları 13 Mart’ta zirveye ulaşan fırtınanın görüntüsünü çekmeyi başardılar. Bilim insanları Cassini aracını fırtınanın olduğunu düşündükleri bölgeye yönelttiler ve büyük bir şans eseri burada büyük bir fırtınayı gözlemeyi başardılar.

25 ve 26 Mart’ta tayfölçerlerle elde edilen veriler ışığında fırtınanın beklenenden daha güçlü olduğu belirlendi. Fırtına nedeniyle güçlü bir akımla karşılaşan gaz kütlesi üst troposfere doğru güçlü akıntılarla tırmanıyor ve üst atmosferi tarıyordu.

Maryland Üniversitesi’nden Brigette Hesman: “100 km kadar aşağıda bir balonda gezen kişi tıpkı kar fırtınasına yakalanır gibi bir amonyak-buz fırtınasına yakalanacaktı. Büyük bir olasılıkla bu fırtına 200 km aşağıya kadar da etkili olacaktı” diyor.

Kaynak: NASA/Cassini


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*