22 Aralık 2015

Gökadadan Kopan Dev Gaz Kuyruğu

NASA’nın Chandra X-Işını Gözlemevi verileri bir gökadadan kuyruk gibi uzanan sıcak gaz kitlesini ortaya çıkardı. Gökadalar arası uzaya yayılan sıcak X-ışını kuyruğunun gökadadan atılmış olması muhtemeldir. Kuyruk en az 250.000 ışık yılı uzunluğundadır. Bu görüntüdeki mavi ton Chandra X-Işını Gözlemevi, sarı renkler optik alanda gözlem yapan Kanarya Adaları’ndaki Isaac Newton teleskoplar ile elde edilmiştir.

z8338 gokada kumesi

NASA’nın Chandra X-Işını Gözlemevi verileri Zwicky 8338 gökada kümesindeki bir gökadadan kuyruk gibi uzanan sıcak gaz kitlesini ortaya çıkardı (X-ray: NASA/CXC/University of Bonn/G. Schellenberger et al; Optical: INT).

Kuyruk 700 milyon ışık yılı uzaktaki Zwicky 8338 gökada kümesinde yer almaktadır. Kuyruk, Samanyolu’nun çapının iki katından daha uzundur. Gaz on ile yirmi milyon derece sıcaklığındadır.

Zwicky 8338’deki kuyruğun nedeni olan CGCG254-021 gökadasının uyguladığı basınç gazı yığınının şeklini de belirlemektedir. Bu büyük gökada grubunda bol miktarda benzer sıcak gaz grubunun olabileceği düşünülmektedir.

Chandra ve NSF Karl Jansky Çok Büyük Dizi (Very Large Array)’den gelen görüntülerde CGCG254-021 gökadasından atılan gaz kuyruğunun görüntünün alt kısmına doğru hareket ettiğini gösteriyor. X-ışını kuyruğu ile gökada arasında büyük bir boşluk bulunmaktadır. Bu da kuyruğun gökadadan tamamen koptuğu anlamına gelir.

4,5 Mb boyutundaki yüksek çözünürlükteki görsel için görüntüye tıklayınız.

Gökbilimciler gökada ile kuyruğun özelliklerini gözleyerek aralarındaki etkileşme süreci hakkında çok bilgi elde edebilir. Kuyrukta bundan sonra “kafa” olarak nitelenecek parlak bir nokta bulunmaktadır. Kafanın arkasında dağınık görünen X-ışını emisyon yığını bulunmaktadır. Kafadaki gazda diğer kısma göre daha fazla helyumdan ağır elementler olabilir. Kafanın önündeki CGCG254-021 gökadasından, bir jet uçağının oluşturduğu şok dalgasına benzer, şok dalgaları oluştuğuna ait kanıtlar bulunmaktadır.

Kızılötesi dalga boyunda alınan bağımsız gözlemlerle CGCG254-021 ve diğer gökadalarla birlikte, bunların arasındaki gazın Zwicky 8338 kümesinin nasıl geliştiğini gösterir. Buna göre CGCG254-021’de gazın yakınındaki bölümde geçmişte daha fazla yıldız oluşmuş olmalıdır. Ancak gaz kuyruğunun kopmasının ardından yeni yıldız oluşumlarına ait kanıtlar bulunmamaktadır.

NASA/Chandra


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*