10 Ocak 2014

Karadelik Yıldızı Yoketti

Bir cüce gökadada farkedilen uzun süreli bir parlama bir karadeliğin bir yıldızı yok etmesiyle ilgili olabilir. Cüce gökada, Dünya’dan 800 milyon ışık yılı uzaklıktaki Abell 1795 gökada kümesinde yer alıyor. Birleştirilmiş ana görüntü Chandra X-Işını Teleskopu (mavi) ve Kanada-Fransa-Hawaii Teleskopu (kırmızı, yeşil ve mavi) ile elde edildi. Chandra ile alınan alttaki görüntülerden sağdaki 2005 sonrası ve soldaki 1999-2005 yılları arası verileri gösterir.

c_gokada

Birleştirilmiş ana görüntü Chandra X-Işını Teleskopu (mavi) ve Kanada-Fransa-Hawaii Teleskopu (kırmızı, yeşil ve mavi) ile elde edildi. Chandra ile alınan alttaki görüntülerden sağdaki 2005 sonrası ve soldaki 1999-2005 yılları arası verileri gösterir (X-ray: NASA/CXC/Univ. of Alabama/W.P. Maksym et al & NASA/CXC/GSFC/UMD/D. Donato, et al; Optical: CFHT)

X-ışını parlaması yıldızın yok edildiğine ilişkin önemli bir kanıttır. Süper kütleli karadeliğe çok yakın dolanan bir yıldız, güçlü kütle çekimi etkisiyle paramparça olur. Yıldız kalıntıları karadeliğe doğru düşerken milyonlarca dereceye kadar ısınır ve bu da yoğun X-ışını yaymasına neden olur. Sıcak gaz sarmal bir yol izleyerek karadeliğe düştükçe yaydığı X-ışını miktarı da azalır.

Bu gibi olaylar Chandra Teleskopu’ndan beklenen keşfilerdir. Son birkaç yıl içinde Chandra ve diğer uzay teleskopları buna benzer süper kütleli karadeliğe düşen bürkaç yıldız olayı daha tespit etti. Yeni keşif ise çok daha küçük bir gökada olması nedeniyle diğerlerinden ayrılır.

Cüe gökadanın karadeliği birkaç yüzbin Güneş kütlesinde olabilir. Gökbilimciler bu tür “ara kütleli” karadelikleri orta sınıftan sayarlar.

Gökbilimciler orta kütleli karadeliklerin Samanyolu gibi gökadaların merkezlerindeki süper kütleli karadelikleri oluşturan tohumlar olduğuna inanır. Keşfedilen yakın örneklerin keşfi erken evrende ilkel gökadaların kozmik zaman içinde nasıl büyüdüğünün ipuçlarını sunmaktadır.

NASA


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*