27 Ağustos 2020

Kozmik Duvar Halısı

Samanyolu gökadasındaki bilinen en aktif yıldız oluşum bölgelerinden biri W51 bulutsusudur. İlk olarak 1958’de radyo teleskopları ile keşfedilen bulutsu emekli Spitzer teleskopu ile de gözlenmişti.

Yaklaşık 17,000 ışık yılı uzaklıkta, Kartal takımyıldızı yönünde bulunan W51, yaklaşık 350 ışık yılı ya da 3 katrilyon kilometre genişliktedir. Görünür ışıkta çalışan teleskoplar tarafından, W51 ile Dünya arasındaki yıldızlararası toz bulutları nedeniyle, neredeyse görünmezdir. Ancak radyo ve kırmızı öte gibi uzun dalga boylu ışık bu tozdan rahatça geçer. Spitzer kırmızı öte dalga boyunda çalıştığından W51’in bu muhteşem görüntüsünü elde edebilmiştir. Toplam kırmızı öte emisyonu 20 milyon Güneş’in emisyonuyla eşdeğerdir.

Spitzer gözüyle W51 bulutsusu. (NASA / JPL-Caltech)

Bu yoğun gaz ve toz bulutu çıplak gözle görülebilseydi gökyüzünde Dolunay kadar alan kaplardı. Amatör ve profesyonel gökbilimcilerce iyi bilinen bir başka yıldız oluşum bölgesi olan Avcı bulutsusu da gökyüzünde yaklaşık aynı alanı kaplamaktadır. Ancak W51 Avcı’ya göre daha uzakta ve dolayısıyla daha büyük ve 75 kat daha parlaktır. Avcı’da dört O tipi (evrendeki en büyük kütleli yıldızlar) yıldız varken, W51’de 30’dan fazla dev yıldız bulunur.

Bunun gibi “yıldız fabrikaları” milyonlarca yıl çalışabilir. W51’in sağ tarafındaki koyu ve temiz bölgede yaşamış dev yıldızların yıldızlararası gaz ve tozu temizlemiştir. Bu yıldızlar öldüğünde ve süpernova olarak patladığında gaz ve tozu süpürür. Bulutsunun sol kısmındaki yıldızlar ise buradaki gaz ve tozu temizlemeye çalışmakta. Görünüşe göre bu genç yıldızlar çevrelerinde boş uzay balonları oluşturma çabasında.

Bu görüntü Samanyolu’nun büyük ölçekli yapısını haritalamak amacıyla 2004 yılında Spitzer tarafından çekilmiştir. Kısa adı GLIMPSE olan çalışmayla W51 gibi çok sayıda yıldız fabrikası haritaya eklenmiştir.

Spitzer 25 Ağustos 2003’te göreve başladı ve 30 Ocak 2020’de emekliye ayrıldı. Spitzer’in öne çıkan keşifleriyle ilgili yazıya buradan ulaşabilirsiniz.


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

%d blogcu bunu beğendi: