9 Mart 2013

Küçük Bir Teleskop Yapmak İster misiniz?

Gökbilime çok meraklıyız. Yıldızlar, gezegenler, karadelikler oooo bir sürü kavram. Bunları bilen ya da az çok anlayan biriyle karşılaştığımızda da soru bombardımanına tutarız. Sorularımızı ‘nasıl bir teleskop‘ alalım diye bitiririz. Şahsen bu soruyu soran kişiye soruyla yanıt veririm: ‘Gökyüzünü ne kadar biliyorsunuz? Hiç elinize bir dürbün alıp gökyüzüne baktınız mı? Ya da dikkatli bir şekilde çıplak gözle?’ Genelde yanıt ‘hayır‘ olur. Siz de bu sorunun yanıtının peşindeyseniz bu yazı tam sizlik…

teleskop10

Ertan Koç’un galileoskopu.

Cebinizden sadece 70-80 lira çıkacak ve bir teleskopunuz olacak. Aslında bu tam bir teleskop değil. Galileo Galilei’nin yaptığı ve Güneş lekelerini, Jüpiter ve dört uydusunu, Ay’ı incelediği bir ‘galileoskop’. Güzel bir başlangıç olur ve merakınız devam edip de bu artık size yetmezse o zaman bir teleskop alabilirsiniz.

Nasıl yapılacağını ise ülkemizdeki çalışkan, bilim sevdalısı birinin, Ertan Koç’un yazısından öğrenebilirsiniz. Yazıyı aynen aktarıyorum. Yazı ‘Uzay Çobanları‘ adlı bir grup gökbilim meraklısı gencin kurduğu ve çeşitli projeler yaptığı sitede yayınlandı. Haydi kolay gelsin.

GalileoScope Yapım Rehberi

GalileoScope’un kökeni 1610’lu yıllara kadar dayanır. Kısaca mercekli bir teleskoptur. Ve ismini Galileo’dan almıştır. 1610 yılında, 30 kat büyütmeye sahip bir teleskop geliştiren Galileo, böylece Astronomi’de teleskop çağını başlatmıştır. Bende Gökbilimine başladığım ilk yıllarda teleskop alamadığım için GalileoScope yapmış ve onunla başlamıştım. Daha sonraları da bu bende ayrı bir hobi haline dönüştü ve devamlı GalileoScope yapmaya başladım. Ancak düşündüm ki artık bu deneyimlerimi başkaları ile paylaşmalı ve başkalarının da bu tarz GalileoScope’ler yapıp gözlem yapmalarına vesile olmalıyım.

Gerekli Malzemeler

  • Odak Uzaklığına Sahip En Az 50mm Mercek
  • Merceğine Çapına ve Odak Uzaklığına Göre Alınmış Tüp
  • Odaklamanın Yapılacağı İkinci Bir Tüp Ya Da Hazır Alınmış Focuser
  • Büyütmeyi Sağlayacak 10mm-20mm Arası İkinci Bir Mercek
  • Montajda Kullanılacak Yapıştırıcı

GalileoScope yapımın en zor noktası malzemelerin teminidir. Çünkü ülkemizde kaliteli, belirli bir odak uzaklığına sahip mercek bulunması çok zordur ve bunun için detaylı bir araştırmaya girmek şarttır. Mercek olarak kırtasiye de satılan kalitesiz mercekler kullanılmamalıdır. Tüp olarak ise seçilen merceğin odak uzaklığına ve çapına göre kesilmiş su borusu kullanılabilir. 10 yada 20mm mercek yerine de hazır göz merceği kullanabilirsiniz.

Tüpün boyutu belirlemek, oldukça hassas bir noktadır. Bu boyutu belirlemek için 1. Merceği(büyük olan) gözünüzden uzağa götürün. 2.Merceği(küçük olan) ise gözünüze yaklaştırın ve ikinci merceği birinci merceğe uzaklaştırıp yakınlaştırarak en net görüntüyü elde edin. Örneğin en net görüntüyü elde ettiğiniz de iki mercek arasında ki uzaklık 20cm ise tüpünüzün boyutunu 15cm olarak kestirin ve geriye kalan 5cm odaklayıcı ile doldurun ki takacağınız farklı ebatlarda ki göz merceklerinde odak sorunu çekmeyesiniz.

En önemli nokta ise merceğin tüpe montajıdır. Bu aşamada merceği çok büyük bir hassasiyet ile montajlayasınız ki gözlem yaparken cisimlerin ışığında ve renklerinde kayma meydana gelmesin. Merceği tüpe montajlamak için tüpe yan yana belirli uzaklıklarda 3 adet delik deliyoruz.

tüp delikYanda ki fotoğrafta gördüğünüz üzere tüpümüze üç adet delik deldik. Öncelik bu deliklere uygun kısa, merceğe zarar vermeyecek, gerekirse ucuna izole bant geçirilmiş vida takıyoruz. Ve taktığımız vidaların üstüne merceği oturtuyoruz. Ardından bu deliklerin üstünden üç delik daha delip oraya da vida takarak merceğin arada sıkışmasını sağlıyoruz ki, mercek düşmesin ya da hareket etmesin. Ancak başında da belirttiğim gibi bu aşama da merceğe zarar vermemek nihai hedefimiz olsun. Oldukça hassas davranalım ve merceği oldukça düz yerleştirmeye çalışalım.

mercekBurada da kullanacağımız mercekler gözüküyor. Merceklere oldukça hassas davranmak zorundayız. Düşürmemeli, elimizle yüzeyine ellememeli, silmemeliyiz. Merceğimizi de montajladıktan sonra geriye odaklayıcı(focuserin) montajı ya da yapımı kalıyor. Hazır bir odaklayıcı aldıysanız direk gerekli delikleri delip montajını tamamlayabilirsiniz. Ancak odaklayıcı yapacaksınız. Bunun için tüpün içine geçebilen ve rahatça hareket edebilecek ikinci bir tüp geçirerek bu işi yapabilirsiz. Ancak geçirdiğiniz ikinci tüpün bir ucu kullanacağınız göz merceği ile aynı çapta olmalıdır. Örneğin odaklayıcı olarak kullanacağınız ikinci tüpün uzunluğu 10cm olsun. Bunun çapını 70 mm olarak farzedelim. Ve tüpün içine geçirelim. Bir tarafı ile oynamadan tüpün içine geçirebiliriz. İkinci tarafı ise bir köpükle kapatıp ortaya göz merceğini takabileceğimiz bir delik delerek, odaklayıcı problemini halletmiş olabiliriz.

Odaklayıcıyı yaptıktan sonra yapıştırıcı kullanacağınız yerler mutlaka olacaktır. Burada önemli nokta merceklerin yakın yerlerinde kesinlikle yapıştırıcı kullanmayınız. Oraya dökeceğiniz kimyasal ilerde merceklere büyük hasarlar verebilir. Aynı zamanda eğer ki tüpünüzü boyamak isterseniz bunu mercekleri takmadan önce halledin. Ya da benim gibi izole bant çekerseniz istediğiniz zaman rengini değiştirebilirsiniz. Aşağı da yaptığımız teleskop ile elde ettiğimiz ilk ışıkları görüyorsunuz…

Uzay Çobanları


Bu yayında 13 Yorum
  1. Yaşar Kutlu dedi ki:

    Sn.Hocam Sizlere iyi çalışmalar dilerim ,Sizin kısa cevabınızı aldım ama halen anlayamadım Çünkü elimdeki bu dürbünde(80×120 ) çok büyük ölçülerde mercekler var neden bunu değerlendiremiyorum yazılarınızda anladığım kadarıyla büyük mercekten bahsediyorsunuz.

    • Ümit Fuat Özyar dedi ki:

      Elinizdeki merceklerin birini kullanabilirsiniz. Bunun için de diğer merceği satın almalısınız ki bu oküler olacaktır. Merceklerin oranı ne denli yüksek olursa o kadar net ve ayırma gücü yüksek teleskop elde edersiniz. size ancak şunu tavsiye edebilirim: elinizdeki iki merceği de alıp bir gözlükçüye gidin. Burada her tür merceği elinizdeklilerle deneyerek en net görüntüyü odak uzaklığı büyük olmak kaydıyla elde etmeye çalışın. Bu şekilde bir teleskop yapsanız bile ona teleskop denebilir mi??? bunlara biz Galileoskop diyoruz. Aşağıdaki link isze yardımcı olabilir: http://www.atmturk.org/index.php/Ana_Sayfa

      • Yaşar Kutlu dedi ki:

        Sn. Hocam ince kenarlı ve kalın kenarlı Mercekten bahsediliyor peki benim gözlükçüye gittiğimde hiç bir şey anlamadılar derecesi kaç olacak diyorla ? Sizin deyiminizle Merceklerin oranı en yüsek nedir birim veya numarası yokmu? ve bu elimdeki göz merceği kaç no olmalı? (Galileoskop) iyi çalışmalar dilerim saygılarımla 13/01/2017

        • Ümit Fuat Özyar dedi ki:

          Önceki açıklamamda dediğim gibi size çeşitli derecelerde mercek verecekler. Siz elinizdeki merceklerle gözlükçüdeyken deneme yapıp doğru merceği bulabilirsiniz.

  2. Yaşar Kutlu dedi ki:

    Sn. Ümit Fuat bey Ben yaşar kutlu 09/12/2016 da Size yazmıştım ama cevap alamadım bana yardım eder misiniz? şimdide teşekkür ederim iyi çalışmalar dilerim .
    elimde kasası kırılmış bir dürbünüm var 80×120 bunun ile Teleskop yapma imkanım varmı?
    dirsa2001@hotmail.com 0532 311 31 61

    • Ümit Fuat Özyar dedi ki:

      Yaşar bey, geciken yanıt için özür dilerim. Dürbün ile yapacağınız teleskop, elinizdeki dürbün gibi olacaktır. Çok farklı birşey beklemeyin.

  3. yaşar kutlu dedi ki:

    Sn.Arkadaş bana yardımcı olabilirmisiniz ? elimde kasası kırılmış dürbün bunun mercekleri ile teleskop yapma imkanım varmı? Dürbünün üzerindeki teknik bilgi : 80×120 şimdiden teşekür ederim selamlar iyi çalışmalar yaşar kutlu Dirsa2001@hotmail.com 0532 311 31 61 09/12/2016

  4. abdullah pınarcı dedi ki:

    ben 33 yaşımdayım ,çok geç olduğunu düşünebilirsiniz fakat izlediğim bir filmden aşırı etkilenip uzay,zaman,boyutlar,vs incelemeye ve araştırmaya karar verdim,öncelikle gözlemleme nin çok önemli olduğunu düşünüyorum ve işe bir teleskop yapmakla başlamayı istedim fakat mercek bulmakta zorlanıyorum, tedarik edebileceğim bir yer varsa öneri bekliyorum teşekkürler.

    • Ümit Fuat Özyar dedi ki:

      Küçük ve mercekli bir teleskop yapmak istiyorsanız mercekleri gözlükçülerden temin edebilirsiniz.

  5. CANSU DEMİRTAŞ dedi ki:

    Merhaba,
    Teleskop yapımı için malzemeleri temin edebileceğiniz bir öneri var ise öğrenmek isterim.
    Çalışmalarınızda başarılar dilerim.

    • Ümit Fuat Özyar dedi ki:

      Sanırım teleskop değil galileoskop demek istediniz. Yazıda bahsedilen galileoskoptur. Bunun malzemelerinden en önemli olanı merceklerdir. Onları da bir gözlükçüden edinebilirsiniz. Geriye kalan tüp kısmı sizin tercihinize kalmış. İster sacdan, ister kartondan, isterseniz su borusundan yapabilirsiniz.

      • Ali Meral dedi ki:

        Tv. programında dinlediğim şekilde gözlükçüden -3.75 ve 1 derece mercekler temin ettik. İnce kenarlı değil, çukur. Bunlarla teleskop yapılır mı ? Sınıfça araştırıyoruz. Odaklanma sağlayamadık.

Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*