12 Şubat 2011

Kuzey Amerika Bulutsusu

NASA’nın Spitzer Uzay Teleskopu ile alınan bu görüntüdeki küçük yaştaki çocuklardan erişkinlere kadar ki yıldızlar görülüyor. Bu topluluk Kuzey Amerika Bulutsusu olarak adlandırılır.

Görünür ışıkla alınan görüntüde tıpkı Meksika Körfezini andıran benzerliği nedeniyle bulutsu Kuzey Amerika Bulutsusu olarak bilinir. Ancak bu görüntü Spitzer’in kızılötesi ile aldığı görüntüde kayboluyor. Onun yerine toz yapısı içinde oluşan genç yıldızlar görünüyor.

NASA’nın Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’ndeki Spitzer Bilim Merkezi’nden Luisa Rebull: “Beni heyecanlandıran kızılötesi ve görünür ışıkla alınan görüntülerin farklılığı. Spitzer burada yer alan toz yapısı içindeki genç yıldızları gözler önüne seriyor” diyor.

Rebull ve ekibi bölgede 2000’den fazla genç yıldız adayı olduğunu belirledi. Önceden bölgede 200 dolayında genç yıldız olduğu sanılıyordu. Genç yıldızlar toz diskleri tarafından saklandığından görünür ışıkla alınan görüntülerde ortaya çıkmazlar. Spitzer’in kızılötesi görüşü bu tozlu yapının içindeki yıldızları gösterir.

Bir yıldız gaz ve toz diskinin çökmesiyle oluşur. Dönen bir top gibi ön yıldızın çevresinde dolanan disk çöker. Bu diskin uzağında gezegenler oluşur. Yıldız oluştuktan sonra güçlü bir itmeyle yakınındaki toz ve gazı ileri fırlatır ve güneş sistemine benzer yeni, bir yapı oluşur.

Kuzey Amerika Bulutsusu (sol) ve Pelikan Bulutsusu (sağ)’nun değişik dalga boylarında alınmış görüntüleri. (NASA/JPL-Caltech/L. Rebull)

Spitzer’in görüntüsünde tıpkı aileyi oluşturan bireylerin dağılımı gibi her aşamaya ait yıldız bulunuyor: ilk yıllarındaki yıldızlardan ileri yaşındakilere kadar. Daha “yeni yürümeye başlayan” yıldızlar ise yaptıkları fışkırmalar ile ortaya çıkarılır.

Kuzey Amerika Bulutsusu’ndaki güç kaynağı sırrını hala koruyor. Şimdiye kadar kimse bulutsuya hakim olan büyük bir yıldız grubunu ortaya çıkaramadı. Spitzer’in görüntüsünde bu kayıp yıldızların Meksika Körfezi’ni andıran girintinin arkasında yer aldığını gösteren ipuçları bulunuyor. Spitzer bu sırrı aydınlatabilmek için bölgeyi 24 mikronluk kızılötesi ışıkla izledi. Bu ise bir yağmur bulutunun arkasından süzülmeye çalışan güneş ışığını görmeye benziyor.

Aydınlaması gereken diğer bir sır ise bulutsunun bize olan uzaklığıdır. Tahminler bulutsunun bizden 1800 ışık yılından daha yakın olduğu yönündedir. Spitzer’in gözlemleriyle bulutsunun uzaklığa netleştirilmeye çalışılacak.

Spitzer’in uzun dalga boylarına ait kameralarını soğutan sıvı tükenene kadar gözlem yapıldı. Şu an Spitzer iki kısa dalga boyu olan 3.6 ve 4.5 mikron dalga boylarıyla gözlem yapıyor. Birleşik görüntü kızılötesi geniş tarama ve geniş banttan gelen görüntü ile oluşturuldu. Mavi renk kızılötesine ait 3.6 mikron dalga boyuyla, yeşil renk 8.0 mikron ve kırmızı renk ise 24 mikronla alınan ışıkla oluşmuştur.

Spitzer


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*