23 Ocak 2010

Opportunity’den Kaya İncelemesi

Opportunity, kayada 5 cm’lik bir aşındırma gerçekleştirerek, kayanın kimyasal yapısını ortaya çıkardı. (NASA/JPL-Caltech/Cornell )

Opportunity’nin gerçekleştirdiği yeni bir inceleme Mars’la ilgili bilgimizin biraz daha artmasına neden oldu. Basketbol topu büyüklüğündeki bir kayaya yönelen Opportunity, kayayla ilgili incelemesini bitirdi. “Marquette adası” adı verilen kaya hakkında net bilgi edinilmesi için mineralleri ve kimyasal yapısı ortaya çıkarılması gerekiyor. Opportunity robotu da bunu gerçekleştiriyor.

Marquette adası, Mars’taki bilinen kayalardan veya göktaşlarından farklı bir yapıya sahiptir. Opportunity gezegen yüzeyindeki araştırmasının altı yılı boyunca değişik kaya örnekleri üzerinde çalıştı. Araç gezegen yüzeyine gönderildiğinin üçüncü ayında adına “zıplama kayası” denilen bir çeşit kayayı inceledi. Bu kaya adından da anlaşılacağı üzere bir göktaşıydı. İşin ilginci , incelediği bu göktaşının bir benzeri de dünyada bulunmuştu.

Marquette adası iri bazalt taneciklerinden oluşmuştur. Kaya zaman içinde yavaş yavaş erimiştir. Bu kayanın benzerlerinin  Mars yüzeyinde değişik yerlerde bulunabileceği de düşünülüyor. Mars yüzeyinde bulunan bazalt kökenli kayadan çok daha farklı yapıdaki Marquette adası, aynı zamanda çok düşük nikel metali barındırmasıyla da Mars’ın bir parçası olabileceğini ortaya çıkarmıştır. Kayanın içinde çok fazla miktarda magnezyum bulunmuştur. İşin daha da ilginci kayanın bulunduğu yerde bu türden yapı bulunmamaktadır. Bu da akla şu sonucu getirmektedir:

Kaya aslında Mars’a başka bir yerden gelmiş ve Mars yüzeyinde asitlenerek kabuğu erimiş ve yüzeyi Mars’ın bazaltıyla kaplanmıştır. Evet bu bir sonuç. Ama kesin değil.

Bu bilmeceyi çözmek için Opportunity’deli tayfölçerden faydalanılarak taşın kimyasal filmi ortaya çıkarılmaya çalışıldı. Bunun için öncelikle kayanın yüzeyinin birazcık aşındırılıp, iç kısmının ortaya çıkarılması gerekiyordu ki, Opportunity bu iş için biçilmiş kaftandı. Araçta bir aşındırıcı bulunuyordu. Kayanın yüzeyi sert ve aşındırılması zordu. Ancak araç bu zorluğa karşılık inceleme yapılmasına izin verilecek kadar da olsa kayayı aşındırdı.

Opportunity şu an Endavur Krateri’ne doğru yol alıyor. Yolu üzerindeki Marquette adasında biraz zaman kaybetse de buna değmiş gibi görünüyor. Araç 12 Ocak’ta sözkonusu kayanın yanına gelmişti. Araç şimdi tekrar yola koyuldu. Endavur Krateri araç için ilginç bir hedef olacağa benziyor.

2004 yılından bu yana görevde olan Opportunity ile Mars’da bir zamanlar sıvı suyun olduğuna ilişkin sağlam kanıtlar elde edildi. Araç bu süre içinde yaklaşık 20 km yol alarak 133 000’den fazla görüntüyü dünyaya yolladı. Planlanandan 24 kat daha uzun yaşamayı başaran araç hala görevinin başında.

Kaynak:   NASA/Spirit and Opportunity


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*