21 Ağustos 2011

Uzayda Grafen Keşfedildi

NASA’nın Spitzer Uzay Teleskopu uzayda grafen adı verilen yassı karbon parçacıklarına rastladı. Bir atom kalınlığındaki tellerin birleşerek oluşturduğu böylesi bir yapı ilk kez tespit edilmiş oldu.

Grafen ilk olarak 2004 yılında laboratuarda üretilmiş ve ardından 2010 yılında üreticisine (Andre Geim ve Konstantin Novoselov) nobel ödülü getirmiştir. İnce olmasına karşılık bakırdan çok daha güçlü elektrik akımı taşır. Görünüşü bal peteklerini andırır. Şimdiden geleceğin bilgisayarlarında, elektrikli cihazların ekranlarında, güneş panellerinde ve diğer uygulamalarda kullanılacağı düşünülüyor.

Uzaydaki karbon içerikli bileşiklerin tespiti kendimiz gibi karbon bazlı canlıları ve diğer yaşam biçimlerinin nasıl geliştiğini anlamamıza yardımcı olabilir.

Spitzer, Macellan Bulutları denlen iki cüce gökadada, içinde ölmüş yıldızların oluşturduğu gezegenimsi bulutlarda grafen olduğunun işaretlerini algıladı. Gökadamız dışında kızılötesi algılama ile C70 molekülüne ilk kez rastlanmış oldu. C70 ve grafen “bucky topları” (buckyballs) olarak bilinen moleküller fulleren ailesi C60 ailesindendir. Bu karbon küreler futbol topu gibi 60 karbon atomunun birleşmesiyle oluşmuştur.

Meteorlardaki gaz bileşiminde rastlanan fullerenler aynı zamanda laboratuar şartlarında üretiliyor. Bu verilerin ışığında fullerenlerin yaşamın başlangıcında etkin rol oynadığı ve bu moleküllerin Dünya’ya uzaydan taşındığını gösteriyor.

Daha once Spitzer 2010 yılının Temmuz ayında ilk C70 molekülü olduğunu keşfetmişti. Küçük Macellan Bulutu’ndaki bu yapıların daha sonra 15 Dolunay kütlesinde olduğu belirlendi. Bu son veriler ile diğer karmaşık moleküllerin hidrojen açısından zengin bölgelerde oluşabileceği ortaya çıktı.

Gökbilimcilere göre grafen, bucky topları ve C70 molekülleri ölmekte olan bir yıldızın çevreye yaydığı şok dalgaları ile hidrojen bileşimli karbonun kırılmasıyla oluşuyor.

Spitzer


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*