2 Ekim 2012

Venüs Atmosferindeki Soğuk Bölgenin Sırrı

Gün ışığı ile gece çizgisi. Görüntü 15 Mayıs 2006 tarihinde ESA’nın Venus Express uzay aracı gezegenden yaklaşık 66 500 km uzaktayken, üzerindeki Venüs İzleme Kamerası (VMC) tarafından morötesi dalga boyunda çekilmiştir. (ESA/MPS, Katlenburg-Lindau, Germany)

Avrupa Uzay Ajansı (ESA)’nın Venüs Express aracı, Venüs atmosferinde karbondioksit buz veya kar haline geldiği soğuk bir alan keşfetti. Venüs gezegeni kalın karbondioksit atmosferi nedeniyle sıcak bir yüzeye sahip ve bu nedenle de Dünya’nın kötü şartlara sahip ikizi olarak bilinir.

Ancak Venüs Express’in son beş yıllık gözlemlerine dayanarak gerçekleştirilen çalışma sonucunda bilimciler, gezegen yüzeyinden 125 km yükseklikteki atmosfer içinde -175 C derece’lik soğuk bir ortam olduğunu buldular.

Venüs’ün bu soğuk katmanı, gezegen Güneş’e Dünya’dan daha yakın olmasına karşılık Dünya atmosferinin herhangi bir bölümünden daha soğuktur.

Keşif, gün ve gece çizgisinin arasındaki çizgi üzerinde çeşitli yüksekliklerdeki karbondioksit gazı moleküllerinin yoğunluğunu veren, atmosferden sızan güneş ışığı izlenerek yapıldı.

Karbondioksit yoğunluğu bilgisi ve yüksekliğe bağlı olarak belirlenen atmosfer basıncı verileri bilimcilere ilgili katmanın sıcaklığını verir.

Belçika Uzay Enstitüsü’nden Arnaud Mahieux: “Karbondioksitin donma sıcaklığının altındaki bazı yüksekliklerde karbondioksitin buza dönüşeceğini düşünüyoruz” diyor.

Küçük karbondioksit buz ya da kar parçacıkları Venüs atmosferine giren güneş ışığının yansımasına neden olur.

Dr. Mahieux: “Venüs atmosferindeki bu bölgede buz olduğunu düşünmemize karşılık, bunun atmosferdeki bir bozulmadan da gerçekleşebileceğini düşünerek kesin bir sonuca ulaşmak için dikkatli olmak gerekiyor” diyor.

Venüs yüzeyinden 70-160 km yükseklik aralığındaki sıcaklık grafiği. Grafk 2006-2011 yılları arasındaki 55 ölçüm değerine dayanıyor. Yüzeyden 100-140 km yükseklik sınırlarındaki sıcak atmosfer katmanları arasında, 125 km yükseklikteki katmanda soğuk katman olduğu farkedildi. Bu kısımdaki karbondioksitin donmuş halde bulunabileceği belirtiliyor. (ESA/AOES–A.V. Bernus)

Çalışmada ayrıca bu soğuk katmanın iki sıcak katman arasında yer aldığını gösteriyor.

“120 km yükseklikte sıcak gündüz ile soğuk gece kısımlarındaki sıcaklık değerleri farklılık gösteriyor. Gece kısmındaki yüksek kısımlardaki değerler önemli rol oynuyor olabilir.”

Benzer sıcaklık değerleri geçtiğimiz Haziran ayında gerçekleşen Venüs geçişi sırasında da ölçüldü.

Gözlemler sonucunda karbondioksitin baskın olduğu yüksek bölgelerde ayıca karbonmonoksit, azot ve oksijen gibi diğer atmosferik gazların oynadığı rol de incelenebilecek.

ESA’nın Venüs Express projesi ekibinden Håkan Svedhem: “Keşif henüz çok yeni ve üzerinde çalışmayı sürdürüyoruz. Bunun etkilerinin ne olacağını da anlamaya çalışıyoruz” diyor.

“Biz birbirinden farklı kimyasal bileşime sahip olan Dünya ve Mars ortamlarında buna benzer bir sıcaklık dağılımı görmedik. Bu çok özel.”

ESA

 


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*