Bir Kara Deliğin Doğumu İzleniyor

Araştırmacılar, artık hizmet dışı olan uzay aracından ve diğer uzay ve yer merkezli gözlemevlerinden elde edilen verileri kullanarak ‘başarısız’ bir süpernovanın gizemini çözmeye çalıştılar.

Dev yıldızların genellikle büyük bir patlamayla söndüğü bilinmektedir: Çekirdek çöker ve nötrino adı verilen atom altı parçacıklardan oluşan bir dalga dışarı doğru yayılır, bu da yıldızın tüm gökadayı gölgede bırakabilecek bir süpernova olarak patlamasına neden olur. Ancak Yer’den 2,5 milyon ışık yılı uzaklıkta, Andromeda gökadasında, M31-2014-DS1 adlı ölmekte olan bir yıldız alışılmadık bir şey yaptı. Yıldız patlamak yerine, sıcak gaz ve tozdan oluşan bir örtü ve başka bir şey daha bırakarak söndü.

NASA’nın NEOWISE (kırmızı öte dalga boyu taramayla Yer için tehlikeli olabilecek cisimleri keşfetmeye odaklı uzay aracı) misyonundan elde edilen arşiv verileriyle birlikte 2005-2023 yılları arasındaki diğer uzay ve yer merkezli gözlemevlerinden elde edilen verileri kullanan gökbilimciler, bu “başarısız” süpernovanın gizemini çözerek, bir kara deliğin havai fişekler yerine bir kıvılcımdan nasıl doğabileceğine dair şimdiye kadarki en ayrıntılı bakışı sağladılar. NASA’nın Astrofizik Veri Analizi Programı tarafından desteklenen araştırma, Perşembe günü Science dergisinde yayınlanan bir çalışmada anlatılıyor.

Arşiv verileri, yıldızın 2014 yılında kırmızı öte ışıkta aniden parladığını, ancak 2023 yılına gelindiğinde M31-2014-DS1’in görünür ışıkta 10.000 kattan fazla sönükleştiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, kırmızı öte parlamanın, yıldızın iç çekirdeğinin ömrünün sonunda yakıtı tükendiğinde en dış katmanlarını dökmesinden kaynaklandığı sonucuna vardılar. Zayıf bir şok dalgasıyla dışarı itilemeyen yıldız maddesinin çoğu, muazzam kütle çekimi altında çökerek bir kara deliğe dönüştü.

Ekip, M31-2014-DS1 ile aynı kaderi paylaşmış olabilecek bir başka dev yıldızı daha tespit etti; bu nedenle bu çalışma, sessizce sıcak gaz ve toz bulutuna dönüşen ölen yıldızlardan kara deliklerin oluşması için ortak bir mekanizmayı ortaya çıkarmaya yardımcı olabilir.