13 Kasım 2020

Hubble Dev Patlamadaki Sırrı Ortaya Çıkardı

Sonsuz evrenimizde yıldızlar çarpışabilir. Üstelik böylesi bir olay bir yıldız artığı olan nötron yıldızı çifti tarafından gerçekleşirse ortaya kilonova adı verilen muhteşem bir havai fişek gösterisiyle çıkar. Çarpışmadan açığa çıkardığı enerji ise kısa süreliğine Güneş parlaklığının 100 milyon katına ulaşabilir.

Böylesi bir çarpışmadan sonra elde ne kalır? Genellikle karadelik adı verilen daha küçük ama daha yoğun bir cisim. Ancak Hubble teleskopu böylesi bir çarpışma sonucunda daha garip bir şey olduğuna dair ipuçları elde etti.

Gökbilimciler böylesi yoğun gama ışınları oluşturan olayları daha önce yıldız çarpışmalarında gözlemişti. Ancak Hubble’ın kırmızıöte gözü beklenmedik bir durumu ortaya çıkardı. Patlamanın ardından X-ışınlarından radyo dalgalarına kadar uzanan bir ışınım yayılımı görünse de, kırmızıöte ışınımın dışarı saçılması pek de öyle değildi. Kilonova patlaması tahmin edilenden on kat daha parlaktı. Hubble olmasaydı gama ışını patlamasına bakılacak ve tuhaf kırmızıöte davranış gözlenemeyecekti.

Bu olayda akla an yatkın açıklama çarpışan nötron yıldızlarının birleşerek daha büyük nötron yıldızı oluşturmalarıdır. İki volkswagen arabasını birleştirip bir limuzin oluşturmak gibi. Yeni oluşan canavar güçlü bir manyetik alan oluşturarak magnetar adı verilen başka bir sınıfa evrildi. Magnetar, fırlatılan malzemeye oldukça yüksek miktarda enerji yollayarak onun kırmızıöte bölgede parlamasına neden oldu.

Not: Bir magnetar Yer’in 200,000 kilometre yakınından geçerse, yoğun manyetik alanı nedeniyle Dünya’daki tüm kredi kartlarında yer alan bilgiler silinir.

Görsel yayın hakkı: NASAESA, W. Fong (Northwestern University), and T. Laskar (University of Bath, UK)


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

%d blogcu bunu beğendi: