Dev Karadelikten Yayılan Jetler

10 Nisan 2019’da Olay Ufku teleskopu (Event Horizon Telecope, EHT) 55 milyon ışık yılı uzaklıktaki M87 gökadasının merkezinde yer alan 6,5 milyar güneş kütleli süper kütleli karadeliğin görüntüsünü yayınlamıştı. Şimdi ise karadelikle ilgili ayrıntılar gelmeye başladı. NASA’nın Spitzer teleskopu ile alınan bu görüntü (ana görüntü) M87 gökadasını kırmızı-ötesi ışıkta gösteriyor. EHT görüntüsü radyo dalga boyuyla …

Evrenin Başlangıcındaki En Parlak Kuasar Keşfedildi

Hubble teleskopu erken evren zamanında oluşmuş en parlak kuasar keşfetti. Kuasar 20 yıl süren çalışmayla güçlü kütle çekimi mercek etkisi yardımıyla tespit edildi. Bu eşsiz cisim, evren henüz bir milyar yıl yaşında bile değilken gökadaların nasıl oluştuğu hakkında fikir vermektedir. Kuasarlar, aktif gökadaların son derece parlak çekirdekleridir. Bir kuasarın parlaklığı merkezindeki süper kütleli karadelik çevresinde …

Bir Karadelik Yakınlarında Dolanan Maddenin İlk Ayrıntılı Gözlemleri

ESO’nun GRAVITY aygıtı Samanyolu’nun merkezindeki karadeliğin durumunu doğruladı ESO’nun üstün hassasiyete sahip GRAVITY aygıtı uzun süredir Samanyolu’nun merkezinde gizlendiği öne sürülen süper kütleli bir karadeliğin varlığına dair yeni kanıtları ortaya çıkardı. Yeni gözlemler olay ufku bölgesinin hemen dışında ışık hızının % 30’u civarında hızlarla hareket eden girdap şeklindeki gaz kümelerini gözler önüne serdi — geri …

Kayıp Aranıyor!

ESA’nın XMM-Newton gözlemevi verilerini çalışan gökbilimciler evrendeki “kayıp” maddeyi bulmak için gökada çevresindeki gazı araştırdı, ancak sonuç olumsuz oldu. Şimdi “bu madde nerede” sorusu daha güçlü şekilde sorulmaya başladı. Aslında tüm sorun normal maddeye göre altı kat daha fazla olduğu belirlenen kötü bir şöhretli karanlık maddenin varlığıyla ortaya çıktı. Son yıllarda yakın gökadaları inceleyen araştırmacılar …

Karadelik Çevresindeki Rüzgârların Sırrı

Bir karadelik çevresine etkisi ne boyuttadır ya da çevresindeki maddenin karadeliğe etkisi nedir? Bu soruların yanıtları için bol araştırma, istatistiksel veri ve model gerekiyor. Bunlardan biri de Kanada’daki Alberta Üniversitesi fizikçilerinden geldi. Üç uluslararası uzay ajansının 20 yıllık verilerini kullanan araştırmacılar yıldız kütleli karadeliklerin yer aldığı ikili sistemlerde gözlenen X-ışını patlamalarını incelediler. Sonuçlara göre karadelikleri …

Gökadanın Sırları Ortaya Çıkıyor

Ocak kümesinden alınan bu ışıltılı görüntüde yer alan sayısız gökada dikkat çekmek için birbirleriyle yarışıyor, bazıları ön planı işgal ederken diğerleri küçük birer ışık noktası şeklindeler. Bunlardan biri de merceksi gökada NGC 1316’dır. Bu çok araştırılan gökadanın çalkantılı geçmişi, şimdi gökbilimcilerin VLT Tarama teleskopu ile daha önce olmadığı kadar ayrıntılı görüntüledikleri, ince ilmeksi, kavisli ve …

Merkezde Bir Karadelik Daha mı Var?

Samanyolu merkezine sadece 200 ışık yılı uzaklıkta sıra dışı bir gaz bulutu gözlendi. Asıl şaşırtıcı olan ise bulutun her noktasındaki hız yayılımının farklı olması. Bu farklı hız değerlerinin nedeni bilinmese de bölgede bilinmeyen bir karadelik olabileceği düşünülüyor. Keşif Japonya’daki Keio Üniversitesinden Prof. Tomoharu Oka liderliğindeki gökbilimci ekibi tarafından gerçekleşti. CO-0.40-0.22 adlı gaz bulutu iki radyo …

Kozmik Denizanasıyla Beslenen Süper-kütleli Karadelikler

ESO’nun VLT üzerindeki MUSE aygıtı karadeliklerin yeni enerji kaynağını keşfetti ESO’nun Çok Büyük teleskopu ile yapılan “Denizanası gökadaları” gözlemleri süper-kütleli karadeliklere enerji sağlayan daha önce bilinmeyen bir olguyu gözler önüne serdi. Bu gökadalara takma ismini veren mekanizmanın gaz dokunaçları ve yeni doğan yıldızları oluşturduğu görülürken, aynı zamanda gazın gökadaların merkez kısımlarına kadar ulaşmasını sağlayarak buradaki …

Göz Kamaştırıcı Sarmalın Hareketli Merkezi

ESO’nun Çok Büyük teleskopu (VLT) karşıdan görülen çubuklu sarmal gökada Messier 77’nin muhteşem bir görüntüsünü yakaladı. Görüntü gökadanın güzelliğinin hakkını verirken, toz şeritlerince hattı çizilen parlak kollarını sergiliyor — yine de burada Messier 77’nin çalkantılı doğasından hiçbir iz bulunmuyor. Bu renkli sarmal gökada sakin gibi görünüyor, ancak burada gözün gördüğünden daha fazlası var. Messier 77 …

VLA’nın Gözü Kahraman’daki “Mini Haloda”

Ulusal Bilim Vakfının (National Science Foundation) Karl G. Jansky Çok Büyük Dizisini (VLA) kullanan gökbilimciler gökada merkezinde radyo yayını yapan bir dizi yapının nasıl oluştuğu gizemini çözmeye yardımcı olacak yeni ayrıntılara ulaştı. Bilim insanları Dünya’dan 250 milyon ışık yılı uzaktaki binlerce gökada kümesi üzerinde çalışıyorlardı ve bunlardan biri de Kahraman (Perseus) takımyıldızındaki kümeydi. Merkezindeki Kudüs …