5 Temmuz 2016

Enceladus’un Kabuğu Kâğıt Gibi

Güneş Sistemi’nde bolca bulunan buzlu uydulardan biri olan Satürn’ün Enceladus uydusunun iç kısmının yaşama ev sahipliği yapacak kadar ‘sıcak’ olduğu belirlenmişti. Enceladus, Dünya’dan uzak olmasına karşılık farklı yöntemlerle üzerinde çalışılması kolay bir cisimdir.

enceladus

Enceladus’un kabuk kalınlığı en aktif güney kutbunda 5 km (mavi) ile ekvator bölgesi 35 km (sarı) arası kalınlığa sahip (LPG-CNRS-U. Nantes/Charles U., Prague).

Buzla kaplı kabuğunun altında Jüpiter’in Europa uydusunda olduğu gibi okyanus olması araştırmacıları şaşırtmıştı. Şimdiki soru ise bu okyanusta yaşam olup olmadığının nasıl anlaşılacağı üzerine.

Bu sorunun yanıtı Europa için zor olmasına karşılık Enceladus için değil. Güney kutup bölgesinde buz gayzerleri gözlendiğinden kabuğunun ince olması sonucu çıkarılıyor. İyi de ne kadar ince? Gezegen bilimcileri bu sorunun yanıtını bulduklarını düşünüyor.

Cassini uzay aracı 2004 yılında Satürn görevine başladığından bu yana özellikle Enceladus’u incelemiştir. Başta uydudaki buz gayzerlerini gözleyen uydu şimdi bilinen 100’den fazla su jeti kaynağını ortaya çıkarmıştır.

Uluslararası bağımsız araştırma grubu uydunun kabuk kalınlığını belirlemek için elde edilen verileri kullanarak bilgisayar benzetimi oluşturdular.

Cassini’nin yüksek çözünürlüklü verileri esas alınarak yapılan çalışmanın bir sonucu üstteki görselde görülüyor. Buna göre kabuk kalınlığı güney kutbundaki kraterde 5 km (mavi) ile ekvator bölgesi 35 km (sarı) arası kalınlığa sahip.

Astronomik ölçekte bu kalınlık kâğıt gibi ince bir kabuğun varlığını gösterir. Bu da 505 km genişliğindeki uydunun 360-370 km çekirdeği olması demektir. Geriye 18-22 km ortalama kalınlıkta kabuk ve okyanus katmanları kalır.

Modeldeki buz kalınlığı güney kutbunda kabuğun kalınlığının 5 km’ye kadar düştüğünü gösterir. Bunun nedeni uzaya kaçan suyun oluşturduğu çatlaklar ve yarıklar olabilir.

Geçtiğimiz yıl uzaya saçılan buz zerreciklerinde silis parçacıkları ve metan olduğu görülmüştü. Bu da kabuğun altındaki okyanusta hidrotermal hareketlilik olduğu şeklinde yorumlanmıştı.

Enceladus’ta su gayzerlerinin olması oldukça ilginçtir. Ancak kabuğunun düşünülenden çok daha ince olması da aynı derecede şaşırtıcıdır.

ESA


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*