21 Haziran 2017

Kepler’den Yeni Gezegen Adayları

Kepler teleskopu verileri ile 219 yeni gezegen adayı belirlendi. Bunların 10’u Dünya büyüklüğünde olup yıldızlarının yaşam alanı içinde yer alıyor. Aday dünyalar sıvı su tutabilecek yörüngelerde olup ilk verilere göre karasal yapıdalar.

KOI-969 sistemi. Bir kırmızı cücenin çevresindeki üç küçük Dünyadan oluşmaktadır. Gezegenlerin üçü de Dünya’dan daha küçüktür.Ayrıntı için yazının sonundaki 1 nolu nota göz atabilirsiniz (NASA/JPL-Caltech).

Kepler’in ilk dört yılındaki verilerden oluşturulan yeni katalog şimdiye kadar oluşturulmuş en kapsamlı olanıdır. Ayrıca bu veriler uzay aracının Kuğu takımyıldızına son bakışı olarak da nitelendirilebilir.

NASA’nın ötegezegen arşivinde halka açık olan verilere dayanarak yeni katalogla birlikte aday gezegen sayısı 4034’e yükselmiştir. Bunlardan 2335’i doğrulandı. Kepler’in keşfettiği 50 dolayındaki Dünya boyutlarına yakın adayın 30’dan fazlası doğrulanmıştır.

Kepler verilerini kullanarak elde edilen sonuçlar küçük gezegenler için iki ayrı boyut önermektedir. Her iki sonuç da hayat arayışında önemli etkilere sahiptir. Buna göre gökadadaki bildiğimiz gezegenlerin yaklaşık yarısı ya yüzeyi ya da atmosfer şartları yaşamı barındırmaya olanak sağlamıyor.

Gezegen sistemleri oluşum diski (üstteki) resmi. Altta soldaki Dünya’dan daha büyük gezegen sınıfı olan Süper Dünyalar, ortada Neptün büyüklüğündeki gaz gezegenler ve sağda Jüpiter ve daha büyük gaz devleri resmedilmiştir.

Kepler teleskopu bir gezegenin yıldızının önünden geçerken yıldızın parlaklığındaki küçük azalmaları ölçerek gezegen keşfeder.

Kepler’in birincil görevi dört yıl sürmüş olmasına karşılık verilerinin işlemesi sürüyor. Yeni adaylar için sekiz yıl beklendi. Yeni katalog verileri kayalık Dünya büyüklüğündeki gezegenlerden Jüpiter büyüklüğündeki gaz devlerine kadar çeşitli boyutlardadır.

Ekip, verilerdeki gezegenleri gözden kaçırmamak için gezegen adaylarının sinyallerini ve ardından bir gezegenden gelmiş gibi görünen verileri kullandılar. Bu sırada yanlış sinyallerin sıklığı kontrol edilerek aday gezegenlerden kaç tanesinin yanlış işaretlendiğini belirlediler. Böylece hangi tür verilere göre bir bakışta gezegenlerin onaylanacağı anlaşılmaya çalışıldı.

Kepler araştırmacılarından Susan Thompson: “Özenle oluşturulan bu katalogla birlikte gökbilimin en merak edilen sorularından birini yanıtlamak için yeni ipuçları geliyor: Gökadada kaç Dünya var?” diyor.

Araştırma ekibi binlerce gezegenin hassas ölçümlerini yapmak için Kepler verilerindeki iki küçük gezegen grubunu esas aldı: Kayalık ve Dünya boyutlarındaki gezegenler ile Neptün’den küçük gaz gezegenler. Bu gruplardan ikisine de girmeyen sadece birkaç gezegen bulunmaktaydı.

Gezegen oluşumlarını gösteren grafik. Modele göre bir gezegenin büyüklüğü ve tipi buluttaki toz ve gaz karışımının miktarı ile ilgilidir. Bunun sonucunda ya Dünya gibi karasal gezegenler ya da Neptün gibi gaz gezegenler oluşur (NASA/Kepler/Caltech (R. Hurt)).

Hawaii’deki WM Keck gözlemevini kullanan grup 2000 Kepler gezegeninin yarıçapını hassas şekilde belirlemek için Kepler alanındaki 1300 yıldızın boyutunu ölçtü.

Öyle görünüyor ki doğa genelde kayalık gezegenleri Dünya’dan yüzde 75 daha büyük bir şekilde oluşturuyor. Bilim insanlarının anlamadığı bir şekilde bu gezegenlerin yaklaşık yarısı boyutlarını hidrojen ve helyumdan dolayı çarpıcı şekilde Neptün boyutlarına kadar genişletmiş durumda.

Kepler aracı uzaktaki yıldız kümeleri arasında yedi Dünya benzeri gezegeni olan TRAPPIST-1 sistemi gibi yıldızına yakın konumlarda yer alan gezegenlerin keşfi için gözlemlerini sürdürüyor.

Notlar:

1. Ressam gözüyle çok küçük bir gezegen sistemi tasvir edilmiş. Buradaki sistem daha çok Jüpiter ve uydularını andırıyor. KOI-961 adlı sistem şimdiye kadar keşfedilenlerin içinde en küçük gezegen sistemidir.

Kuğu takımyıldızındaki sistem 130 ışık yılı uzaktadır. Yıldızı bir kırmızı cüce olup Güneş’in altıda biri büyüklüktedir ya da Jüpiter’den yüzde 70 büyüktür. Yıldız Güneş’e göre daha soğuktur ve sarıdan daha fazla kırmızı ışık yayar.

KOI-961.03 olarak bilinen sistemin en küçük gezegeni, görseldeki gibi yıldızdan en uzakta yer almaktadır. Bu gezegen yaklaşık Mars büyüklüğünde ve 0,57 Dünya çapındadır. Sağ üstte görülen gezegen ise KOI-961.01 olarak bilinir ve 0,78 Dünya çapındadır. Yıldıza en yakın gezegen olan KOI-961.02 ise 0,73 Dünya çapındadır.

Her üç gezegen yıldızları çevresinde yarım gün ile iki günden daha kısa sürelerde dolanıyor. Sıcaklıkları yıldıza yakın olmalarından dolayı 176 ile 447 derece arasındadır. Yıldızın yaşam alanı ise üç gezegenden daha uzakta başlamaktadır.

JPL

 


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*