12 Temmuz 2013

Güneş Sisteminin Kuyruğu

Güneş Sistemi’nin de kuyrukluyıldızlarda olduğu gibi kuyruğu vardır. NASA’nın Yıldızlararası Sınır Tarayıcısı (Interstellar Boundary Explorer-IBEX) dört yapraklı yoncayı andıran kuyruğun yapısını çizen ilk araç oldu. Astrophysical Journal’ın 10 Temmuz tarihli sayısında yayınlanan makale için IBEX’in üç yıllık görüntülerinden yararlanıldı.

heliokuyruk

Teleskoplar diğer yıldızların çevresindeki kuyrukları fark ederken kendi yıldızımızın kuyruğunu görmeleri çok zordur. Kuyruğa neden olan parçacıklar -heliosferin tamamı yani güneşin etkisindeki tüm alan- parlamadığından mevcut araçlarla görülemez.

Teksas Southwest Araştırma Enstitüsü’nden IBEX baş araştırmacısı David McComas: “IBEX yüksüz atomları inceleyerek heliokuyruğuyla ilgili ilk gözlemler yaptı. Çektiğimiz fotoğraflarda kuyruğun nerede olduğunu kuşku bırakmayacak şekilde birçok modeli sınayarak gösterdik” diyor.

IBEX, Güneş Sistemi’nin sınırlarındaki nötr parçacıkların oluşurduğu çarpışmaları ölçtü. Enerjik yüksüz atom görüntüleme adı verilen bu yöntemde yüksüz taneciklerin yolu güneşin manyetik alanı tarafından etkilenmez gerçeğine dayanır. IBEX, parçacıkların çarpışma sonrası düz bir çizgi üzerinde hareketlerini sürdürüyor. Sonuç olarak yüksüz parçacıkların nereden geldiği gözlenerek bu uzak bölgelerde neler olup bittiği açıklanabiliyor.

guneskuyruk

NASA’nın IBEX programı ekibinden Arik Posner: “2008 yılında ilk ışık alınmasıyla birlikte IBEX ekibi olarak yıldızlararası sınırdaki enerjik yüksüz parçacıkların daha önce bilinmeyen yolları da olmak üzere, gördüğümüz manzara karşısında hayrete düştük. IBEX görüntüsündeki heliokuyruğu haritadaki büyük boş bir alanı dolduruyor. Bu heliofizik alanında önemli bir ilerlemeyi de sağlayacak” diyor.

IBEX’in ilk üç yıllık gözlemleri birleştirilerek hızlı ve yavaş hareket eden parçacık kuyruğu ortaya çıkarıldı. Kuyruğun üzerinde ve altında hızlı ve yavaş hareket eden parçacıkların neden olduğu iki lob vardır. Bu güneşin 11 yıllık döngüsündeki son aşamanın dikkate alındığı bir modeldir.

Yonca şeklindeki kuyruk güneş sistemiyle tamamen uyumlu değildir. Güneş’in manyetik etkisi nedeniyle hareket eden yüklü parçacıklar gökadamızdan kaynaklanan ve içeri yönelen parçacıklarla çarpışması sonucu biraz döndürülür.

Bilimciler kuyruğun uzunluğunu bilmekle birlikte yıldızlararası ortama girerek yavaş yavaş kaybolmaktadır. Bilimciler dışarı doğru akan kuyrukla ilgili bilgileri geliştirmek için bilgisayar benzetimleriyle çeşitli denemeler gerçekleştiriyor.

NASA Science


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*