28 Mart 2013

Yeni Bir Süpernova Türü Keşfedildi

Tip Iax süpernovasını anlatan resim. Bu yeni süpernova tipine göre mavi renkli helyum yıldızından madde çalan karbon/oksijen yoğunluklu beyaz cüce, bir süre sonra çaldığı maddeyi uzaya atarak diğerlerine göre daha sönük bir patlamaya neden olur. (Christine Pulliam (CfA))

Süpernovalarının iki farklı türü olduğuna inanılır. Carnegie Enstitüsü’nden Wendy Freedman, Mark Phillips ve Eric Persson gibi gökbilimciler Tip-Iax olarak adlandırılan yeni bir süpernova türü keşfetti.

Çekirdeğin çökmesiyle oluşan süpernova Tip Ia olarak bilinir. Bunun için yıldızın 10 ya da 100 güneş kütlesinde olması gerekir. Beyaz cücelerin eşi olan yıldızdan madde çalması sonucu patlamasıdır.

Yeni bir tür olan Tip Iax, Tip Ia’ya göre daha az enerjili ve sönük bir patlamadır. Her iki tür de beyaz cüceler aktif rol oynasa da, Tip Iax’dan tamamen beyaz cüce sorumlu değil. Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden (CfA) Ryan Foley: “Tip Iax aslında mini bir süpernovadır. Bu süpernova diğerlerine göre bir çöp bücürüdür” diyor.

Araştırma ekibi bu yeni tür süpernovayla ilgili 25 örnek belirledi. Bunlardan hiçbiri eski eliptik gökadalarda değil tersine genç yıldız sistemlerinde görüldü.

Gözlemsel sonuçlara göre Tip Iax süpernovasının kahramanları dış hidrojen kabuğunu yitirmiş yıldız ile bu yıldızdan helyum çalan beyaz cüceden oluşuyor.

Araştırmacılar Tip Iax süpernovasını neyin tetiklediğini henüz bilmiyor. Yıldızın dış helyum katmanından beyaz cüceye atlayan bir şok dalgası olayın başlatan kıvılcım olabilir. Ya da beyaz cücenin dışındaki helyum katmanının tutuşması.

Tip Iax süpernovası sonrasında beyaz cüce Tip Ia’daki gibi tamamen yok olmaz, patlamanın ardından yaşamını sürdürür.

Araştırma ekibine göre Tip Iax süpernovası, Tip Ia süpernovasına göre üçte bir oranında gerçekleşiyor.

“Daha yakından baktıkça yıldızların sonlarına ait yeni keşifler gerçekleşiyor”diyor Phillips.

Büyük Synoptic Tarama Teleskopu’nun görevi süresince binlerce Tip Iax süpernovası keşfedilebilir.

Carnegie Science


Düşünceniz

XHTML: Bu kodlardan yararlanabilirsiniz.: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*